Acentelik Sözleşmesi Nedir? | 2026 Güncel Rehber ve Örnek Sözleşme İndir

Acentelik sözleşmesi nedir? Bağımsız bir tacirin (acente), başka bir tacirin (müvekkil) ticari işletmesine ilişkin işlere sürekli aracılık etmek ya da onun adına sözleşme yapmak üzere kurduğu, Türk Ticaret Kanunu’nun 102 ila 123. maddelerinde düzenlenen sözleşmedir. Bir ihracat firmasının yurt dışı pazarına şube açmadan girmek istediğini düşünün. Yerel bir tacirle anlaşır; ürünleri onun aracılığıyla pazarlar. İşte tam da bu ilişkiyi tanımlayan belge acentelik sözleşmesidir. Acente ne maaşlı çalışan ne de bayidir; kendi organizasyonuyla, kendi riskiyle hareket eden bağımsız bir tacirdir. Aşağıda 2026 yılı itibarıyla merak edilen bütün yönleri, Yargıtay kararları eşliğinde ve doldurulabilir şablonlarla birlikte bulacaksınız.

Acentelik Sözleşmesi Nedir?

Acentelik, temelde güven ve süreklilik üzerine kurulur. TTK m. 102’den başlayarak kanun koyucu, acentenin bağımsızlığını ve müvekkile olan sadakat yükümlülüğünü birlikte düzenler.

Aracı Acente ile Sözleşme Yapan Acente Arasındaki Fark

Acenteye verilen yetki, sözleşmenin niteliğini belirler. İki ana yapı vardır:

Acente yetkisi sözleşmede açıkça yazılmazsa, yalnızca aracılık yapabileceği kabul edilir. Bu yüzden “doğrudan imza yetkisi” isteniyorsa hükmün tereddüte yer bırakmayacak biçimde kaleme alınması şarttır.

Süreklilik Neden Vazgeçilmezdir?

Acentelik sözleşmesini simsarlıktan ayıran en önemli unsur sürekliliktir. Tek bir işleme aracılık eden kişi simsardır (TBK m. 520 vd.); belirli bir bölge, müşteri çevresi veya iş kolunda devamlı aracılık yapan kişi ise acentedir. Kanun, “sürekli olarak” ibaresini özellikle vurgular. Bir içecek dağıtıcısıyla “her ay düzenli sipariş toplama” konusunda anlaştığınızda bir acentelik ilişkisi kurulur; yalnızca bir fuarda alım yapıp aktarıyorsanız simsarlık söz konusudur. Bu ayrım fesih, ücret ve hak düşürücü süreler bakımından doğrudan sonuç doğurur.

Güven Esası ve Karşılıklı Yükümlülükler

Sözleşme güven esasına dayanır. Müvekkil acenteye işin gerektirdiği belge, numune, fiyat listesi gibi bilgileri sağlamak zorundadır. Acente de işlerini müvekkilin menfaatini koruyarak yürütmekle yükümlüdür. Acentenin kendi ticari organizasyonu olması, çalışanlardan farklı olarak birçok kararı bağımsız alabilmesi demektir. Ne var ki bu bağımsızlık sınırsız değildir; örneğin fiyat belirleme yetkisi açıkça verilmedikçe acente müvekkilin talimatlarıyla bağlı kalır.

Türleri ve Benzer Sözleşmelerden Farkları

Uygulamada acentelik; bayilik, distribütörlük, simsarlık ve komisyonculukla sıkça karıştırılır. Aşağıdaki tablo temel farkları özetlemektedir:

Münhasır Olup Olmaması Neden Önemli?

Acentelik münhasır olarak kurulabilir. Münhasır acentelikte müvekkil belirlenen bölgeye başka bir acente atayamaz; acente o bölgede müvekkilin tek temsilcisidir. Bir tıbbi cihaz üreticisi İç Anadolu’da yalnızca bir firmayla çalışıyorsa, o firma münhasır acentedir. Münhasır olmayan türde ise aynı bölgede birden çok acente faaliyet gösterebilir. Münhasırlık acentenin pazar yatırımını artırır ancak sözleşmenin sona ermesi hâlinde denkleştirme tazminatı bakımından daha güçlü bir konum sağlar.

Kargo acenteliği de sık karşılaşılan bir alt türdür. Bir kargo acentesi, taşıma işletmesi adına kargo kabul, teslim ve dağıtım hizmetlerine sürekli aracılık eder. Bu ilişki de aynı TTK hükümlerine tabidir, ancak sektörel bazı özel düzenlemeler eklenebilir.

Zorunlu Unsurlar ve Şekil Şartı

Sözleşme ister basit ister kapsamlı olsun, belli başlıkları mutlaka içermelidir.

Asgari Olarak Hangi Maddeler Bulunmalı?

• Taraflar: Müvekkil ve acentenin ticaret unvanı, açık adresi, vergi kimlik bilgileri ve yetkili temsilcileri tam yazılmalıdır.
• Konu: Hangi mal veya hizmetlerin kapsandığı, coğrafi bölge ya da müşteri çevresi net tanımlanmalıdır. (“Türkiye sınırları içerisinde elektrikli ev aletleri” gibi.)
• Acentenin Yetkisi: Yalnızca aracılık mı, müvekkil adına sözleşme yapma yetkisi mi verildiği açıkça belirtilmeli, varsa parasal sınırlar eklenmelidir.
• Ücret ve Masraflar: Komisyon oranı, prim sistemi, masraf karşılıkları ve ödeme vadeleri şüpheye yer bırakmamalıdır.
• Süre: Belirli süreli ise başlangıç ve bitiş tarihleri, belirsiz süreli ise buna uygun fesih hükümleri konulmalıdır.
• Fesih ve İhbar: TTK m. 121’deki sürelere uygun bildirim önelleri ve olağanüstü fesih sebepleri sıralanmalıdır.
• Denkleştirme tazminatı: TTK m. 122 uyarınca acentenin sözleşme sonrası talep edebileceği portföy tazminatına dair bir hüküm eklenmelidir.
• Rekabet yasağı ve sır saklama: Sözleşme süresince ve sonrasında uygulanacak rekabet yasağı ile ticari sırların korunması yükümlülüğü düzenlenmelidir.
• Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme, arabuluculuk veya tahkim şartı ile tarafların tebligat adresleri belirtilmelidir.

Yazılı Olmak Zorunda mı?

Kanun acentelik sözleşmesi için yazılı şekil şartı aramaz. Sözlü bir anlaşma da hukuken geçerlidir. Ancak uygulamada yazılılık neredeyse bir zorunluluktur çünkü:

• “Biz aslında böyle anlaşmamıştık” itirazlarını önler.
• Denkleştirme tazminatı hesaplanırken hangi müşterilerin portföye girdiğini ispat etmeyi kolaylaştırır.
• Fesih ihbar sürelerini ve rekabet yasağını netleştirir.

Noter onayı şart değildir; taraflarca imzalanan adi yazılı sözleşme yeterlidir. Buna karşılık, yüksek cirolu ve uluslararası boyutu olan ilişkilerde noter onayı ya da avukat katkısıyla hazırlanmış bir sözleşme, ileride doğabilecek zararları ciddi ölçüde azaltır.

Fesih Süreleri ve Bildirim Yükümlülükleri

TTK’nın belirlediği ihbar önelleri hem acente hem müvekkil için güvence oluşturur.

İhbar Süresini Günlük İşleyişe Uyarlamak

Diyelim ki acentenizle 4 yıldır belirsiz süreli bir sözleşmeniz var ve ayrılmak istiyorsunuz. Bu durumda sözleşmeyi sona erdirmek için 3 ay önceden yazılı bildirim yapmanız gerekir. Bildirimi noter aracılığıyla ya da iadeli taahhütlü posta ile yollamazsanız, karşı taraf “haberim olmadı” diyerek ihbarın geçersiz olduğunu ileri sürebilir. Sözlü fesih geçerli değildir. Sözleşmede ihbar süresi TTK’dakinden farklı kararlaştırılamaz; süreler nispi emredicidir, sadece acente lehine uzatılabilir.

Acentelik Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? Adım Adım

Aşağıdaki başlıkları sırasıyla doldurarak sağlam bir sözleşme metni oluşturabilirsiniz. Her adımda dikkat edilmesi gereken pratik noktaları ekledim.

1. Tarafların Bilgilerini Eksiksiz Girin

Müvekkil ve acentenin ticaret unvanı, MERSİS/ticaret sicil numarası, vergi dairesi, açık adresi ve yetkili temsilci bilgileri tam yazılmalıdır. Sık yapılan hata: Eski tebligat adresinin yazılması. Adres güncellemelerini mutlaka kontrol edin; sözleşmede yazan adres kanunî tebligat adresi sayılır.

2. Konuyu Somutlaştırın

“Mamullerin pazarlanması” gibi muğlak ifadelerden kaçının. Hangi ürünlerin, hangi bölgede, hangi müşteri grubuna yönelik olduğunu netleştirin. Örneğin: “İşbu sözleşme, müvekkilin ürettiği endüstriyel mutfak ekipmanlarının Marmara Bölgesi’ndeki restoran zincirlerine satışına aracılık edilmesini konu alır.”

3. Yetki Çerçevesini Belirleyin

Acentenin yalnızca aracılık mı yapacağı yoksa müvekkil adına bağlayıcı sözleşme mi imzalayacağı açıkça yazılmalıdır. Doğrudan sözleşme yapma yetkisi veriyorsanız, parasal üst sınır ve müvekkilin ön onayını gerektiren işlemleri belirtin.

4. Ücret ve Masraf Düzenini Kaleme Alın

Komisyon oranı, prim sistemi, masraf karşılıkları ve ödeme takvimi rakamlarla yazılmalıdır. Örnek madde: “Acente, aracılık ettiği her satışın KDV hariç bedelinin %5’i oranında komisyona hak kazanır. Komisyon, müvekkilin tahsilatı takip eden ayın 10’una kadar acentenin bildirdiği banka hesabına ödenir.”

5. Süreyi ve Fesih Hükümlerini Netleştirin

Sözleşmenin belirli veya belirsiz süreli olduğu belirtilmelidir. Belirsiz süreli sözleşmelerde TTK m. 121’deki ihbar sürelerine uygun fesih bildirimi maddesi ekleyin. Ayrıca haklı fesih sebeplerini (örneğin ödemelerin 60 gün gecikmesi, rekabet yasağının ihlali) sıralayın.

6. Denkleştirme Tazminatı Maddesi Ekleyin

“TTK m. 122 hükümleri saklıdır” demek yeterli değildir. Hesaplama yöntemi konusunda yol gösterici bir çerçeve çizin; örneğin: “Tazminat, acentenin son beş yıllık ortalama yıllık komisyon geliri ve müvekkilin sözleşmenin sona ermesinden sonra yararlanmaya devam ettiği müşteri portföyünün sağladığı menfaat dikkate alınarak hesaplanır.”

7. Rekabet Yasağı ve Gizlilik Yükümlülüğünü Unutmayın

TTK m. 123’e uygun olarak sözleşme sonrası rekabet yasağı en çok 2 yıl için konabilir. Ticari sırlar için süresiz gizlilik taahhüdü alınmalıdır.

8. Uyuşmazlık Çözümünü ve Tebligat Adresini Belirleyin

Yetkili mahkeme, arabuluculuk veya tahkim şartı ekleyin. Bu madde olmazsa dava açmak istediğinizde yetki itirazıyla karşılaşabilirsiniz.

Doldurulabilir Şablon ve Gerçek Vaka

Aşağıda hem boş bir şablon hem de doldurulmuş örnek maddeleri birlikte görebilirsiniz.

Madde 1 – Taraflar

• Şablon: Müvekkil: [Ticaret Unvanı], [Adres], [Vergi No] — Acente: [Ticaret Unvanı], [Adres], [Vergi No]
• Örnek: Müvekkil: Anadolu İhracat A.Ş., İstanbul Ticaret Sicil No: 12345, Vergi No: 9876543210 — Acente: Balkan Ticaret Ltd. Şti., Sofya Ticaret Sicil No: BG-56789

Madde 2 – Sözleşmenin Konusu

• Şablon: Müvekkilin [ürün/hizmet] ürünlerinin [bölge] bölgesinde satışına aracılık.
• Örnek: Müvekkilin hazır giyim ürünlerinin Bulgaristan ve Romanya pazarlarında satışına aracılık edilmesi.

Madde 3 – Yetki

• Şablon: Acente … yetkilidir.
• Örnek: Acente, 50.000 Euro’yu aşmayan siparişler için müvekkil adına sözleşme yapmaya yetkilidir. Bu tutarı aşan siparişler müvekkilin ön yazılı onayına tabidir.

Madde 4 – Ücret

• Şablon: %[X] komisyon.
• Örnek: %6 komisyon; tahsilatı takip eden ayın 15’ine kadar ödeme.

Madde 5 – Süre ve Fesih

• Şablon: [Belirli/Belirsiz] süreli.
• Örnek: Belirsiz süreli; 3 ay önceden yazılı ihbarla fesih; TTK m. 122 saklıdır.

Bir Vaka: Yazılmayan Madde Nasıl Krize Yol Açtı?

İhracatçı bir firma, yurt dışı pazarı için münhasır bir acente ile anlaştı. 5 yılın sonunda sözleşmeyi usulüne uygun şekilde feshetti. Ancak acente, yarattığı müşteri portföyünden müvekkilin fesihten sonra da önemli ölçüde yararlandığını fark etti ve denkleştirme tazminatı talep etti. Sözleşmede bu konuda tek bir cümle olmadığı için tazminatın miktarı tam bir belirsizliğe dönüştü. Oysa iki satırlık bir hüküm eklenseydi, uyuşmazlık mahkemeye taşınmadan çözülebilirdi.

Güncel Masraf ve Ücret Bilgisi (2026)

Acentelik sözleşmesi hazırlamanın resmî bir maliyeti yoktur. Noter onayı gerekmediğinden noter masrafı da doğmaz. Yine de süreç içinde şu tür harcamalar ortaya çıkabilir:

Tablodaki tutarlar 2026 tarifelerine dayalı yaklaşık rakamlardır; güncel harç ve ücret tarifelerine göre değişebilir.

Acentelik Sözleşmesi Taraflarca Hazırlanabilir mi?

Bu sorunun yanıtı işin büyüklüğüne ve karmaşıklığına bağlıdır.

Hangi Durumlarda Kendiniz Hazırlayabilirsiniz?

• Basit aracılık ilişkisi (sadece sipariş iletme).
• Münhasırlık içermeyen, standart şartlı yurt içi acentelik.
• Düşük cirolu ve kısa süreli işler.
• Taraflar arasında önceden sağlam bir güven ilişkisi varsa.

Bu senaryolarda, sunduğumuz şablondaki boşlukları doldurarak güvenli bir metin oluşturmanız mümkündür.

Ne Zaman Mutlaka Avukata Başvurmalısınız?

Aşağıdaki tablo, karar vermenize yardımcı olacak bir rehber niteliğindedir:

Hızlı kontrol listesi:

• Zorunlu bütün unsurlar belirtilmiş mi?
• Denkleştirme tazminatı hükmü atlanmış mı?
• Yetki sınırları hem parasal hem de içerik olarak net mi?
• Fesih ihbar süreleri TTK’ya uygun mu?
• Tebligat adresleri güncel ve eksiksiz mi?

Bu sorulardan birine dahi “hayır” diyorsanız, bir avukata danışmanız yerinde olacaktır.

Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Yargıtay’ın özellikle 11. Hukuk Dairesi kararları, acentelik uyuşmazlıklarında yol gösterici niteliktedir.

Denkleştirme tazminatı (portföy tazminatı) için üç koşul aranır:

1. Acentenin yeni müşteri çevresi yaratmış olması,
2. Sözleşmenin sona ermesi,
3. Müvekkilin bu çevreden fesihten sonra da önemli menfaat sağlamaya devam etmesi.

Kanun, tazminatın üst sınırını “acentenin son beş yıllık ortalama komisyon veya ücret geliri” olarak çizer. Bu bir üst sınırdır; mahkeme somut olaya göre daha düşük bir tutara hükmedebilir. Uygulamada genellikle son 3-5 yıllık ortalama kazanç ve yaratılan portföyün müvekkile kattığı ciro esas alınır. Sözleşmede hesaplamaya ilişkin formül bulunması, belirsizliği büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Haksız fesih ise ayrı bir tazminat kalemidir. Örneğin münhasır acentelikte müvekkil, ihbar süresine uymadan sözleşmeyi sona erdirirse acentenin uğradığı portföy kaybını tazmin etmek zorunda kalır. Yargıtay, ihbar süresine uymamanın tek başına haksız fesih sayılacağını ve karşı tarafın müspet zararını talep edebileceğini kabul etmektedir.

Sıkça Yapılan Hatalar

Sözleşme hazırlığında en sık karşılaşılan hataları bilmek, pahalı uyuşmazlıkları önler.

Denkleştirme Tazminatının Unutulması

“Zaten kanunda yazılı, ayrıca madde eklemeye gerek yok” düşüncesi, tazminat tutarının hesaplanmasını tamamen belirsiz hâle getirir. Sözleşme sona erdiğinde acente, yarattığı portföyün karşılığını almak için yıllarca sürecek bir davaya sürüklenebilir.

Yetkinin Muğlak Bırakılması

Acente sadece sipariş mi iletecek, yoksa müvekkil adına imza mı atacak? Bu ayrım yapılmazsa, üçüncü kişilerle yapılan işlemlerde “müvekkili bağlayıcı mı” sorusu tartışma konusu olur. Müvekkil, beklemediği bir satıştan sorumlu tutulabilir.

Sürenin Belirtilmemesi

Belirsiz süreli mi, iki yıllık mı? Bu belirsizlik fesih aşamasında ihbar süresi konusunda anlaşmazlık yaratır. Süre, sözleşmenin en başında net biçimde yazılmalıdır.

Yazısız İş Yapmak

Sözlü anlaşmalar geçerli olsa da, tahsilat sorunları veya işin kapsamı konusunda “biz böyle konuşmamıştık” tartışmaları kaçınılmazdır. İspat yükü ağırlaşır.

İhbar Sürelerine Uymamak

Üçüncü yıldan itibaren 3 aylık ihbar süresine uymadan yapılan fesih haksız fesihtir. Bu, karşı tarafa tazminat ödeme riskini doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Acente ne demek?
Acente, TTK m. 102’ye göre bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelere sürekli aracılık etmeyi veya bunları müvekkil adına yapmayı meslek edinen bağımsız tacir yardımcısıdır.

Acentelik sözleşmesi nedir?
Acentelik sözleşmesi, müvekkil ile acente arasında sürekli aracılık veya doğrudan temsil ilişkisi kuran, TTK m. 102-123 çerçevesinde hak ve yükümlülükleri belirleyen sözleşmedir. Sözleşme, acentenin ücret, yetki ve denkleştirme tazminatı gibi kritik konularını yazılı hâle getirir.

Acente ne iş yapar?
Bir ihracatçının yurt dışındaki müşterilere ulaşmasını sağlayan yerel tacir tipik bir acentedir. Ürünleri tanıtır, siparişleri toplar, müvekkile iletir veya yetkisi varsa doğrudan satış sözleşmesi imzalar.

Acentelik sözleşmesi neden önemlidir?
Tarafların hak ve borçlarını yazılı hâle getirerek belirsizliği ortadan kaldırır. Komisyon oranı, yetki sınırı, fesih usulü ve denkleştirme tazminatı gibi en çok tartışılan konularda uyuşmazlığı önler.

Acentelik sözleşmesi nasıl feshedilir?
Belirsiz süreli sözleşmelerde TTK m. 121’deki ihbar sürelerine uyarak yazılı bildirimle fesih yapılır. Sözlü fesih geçersizdir; bildirimin iadeli taahhütlü posta veya noter kanalıyla iletilmesi önerilir. Belirli süreli sözleşmeler sürenin bitmesiyle kendiliğinden sona erer.

Denkleştirme tazminatı ne kadar?
Denkleştirme tazminatı, acentenin son beş yıllık ortalama komisyon veya ücret gelirini aşamaz. Kesin miktar, acentenin oluşturduğu müşteri portföyünün büyüklüğüne ve müvekkilin fesihten sonra bu portföyden elde ettiği menfaate göre belirlenir.

Kargo acenteliği nedir?
Kargo acentesi, bir taşıma işletmesi adına kargo kabul, teslim ve dağıtım işlerine sürekli aracılık eden bağımsız tacir yardımcısıdır. TTK’nın genel acentelik hükümlerine tabidir; ek olarak taşıma mevzuatındaki özel düzenlemeler uygulanabilir.

İmza Sonrası Yapılması Gerekenler

Sözleşme imzalandıktan sonra şu adımlar işleri güvenceye alır:

Nüshaları Arşivleyin

Her iki tarafa birer imzalı nüsha verin. Acentelik sözleşmesinin ticaret siciline tescili zorunlu değildir; ancak acente kendi ticari işletmesine ait sicil kayıtlarını güncel tutmalıdır.

Tebligat Adreslerini Takip Edin

Sözleşmede yazılı adresler, bütün resmî bildirimler için esas alınacaktır. Adres değişikliğinde karşı tarafa yazılı olarak haber vermek, tebligatların usulüne uygun ulaşmasını sağlar. Aksi hâlde eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılır.

Feshi Yazılı Yapın

Fesih iradesi mutlaka yazılı olarak iletilmelidir. İadeli taahhütlü posta veya noter kanalı tercih edilmelidir. Sözlü fesih hukuken sonuç doğurmaz ve haksız fesih riski yaratır.

Denkleştirme Tazminatı İçin Süreyi Kaçırmayın

Denkleştirme tazminatı hakkı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren 1 yıl içinde talep edilmezse düşer. Bu süre hak düşürücüdür, uzatılamaz. Sözleşme bitiminde acente, talebini aynı yıl içinde yazılı olarak iletmelidir.

Acentelik Sözleşmesi Örneği Word ve PDF İndir

2026 mevzuatına uygun olarak güncellenmiş acentelik sözleşmesi şablonunu, kayıt gerekmeden ücretsiz indirebilirsiniz:

• Word (.docx) İndir: [Acentelik Sözleşmesi Şablonu – Word]
• PDF İndir: [Acentelik Sözleşmesi Şablonu – PDF]