Uitsluitingsclausule Schenking Voorbeeld: Modelovereenkomst en Uitleg (2026)

Een uitsluitingsclausule schenking voorbeeld maakt meteen duidelijk hoe u voorkomt dat een schenking in de huwelijksgemeenschap valt. In dit artikel vindt u niet alleen uitleg, maar ook praktische modelteksten, een stappenplan en een vergelijking van de belangrijkste alternatieven.

Wat is een schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule?

De kern van de clausule

Een schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule is een onderhandse of notariële akte waarin de schenker een goed om niet overdraagt aan de begiftigde en tegelijk vastlegt dat het geschonkene buiten elke gemeenschap van goederen blijft. Het goed valt dus in het privévermogen van de begiftigde, niet in de gezamenlijke boedel van een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Zonder zo’n clausule stroomt de schenking bij een huwelijk in gemeenschap van goederen automatisch naar de gemeenschap, waardoor de partner voor de helft meedeelt. Dat kan bij echtscheiding of overlijden onbedoeld vermogen verschuiven. De uitsluitingsclausule blokkeert die automatische instroom.

Voor wie is dit relevant?

De clausule is vooral van belang wanneer de schenker wil dat het vermogen echt bij de eigen (klein)kind of erfgenaam blijft. Typische situatie: een ouder schenkt € 50.000 aan een kind dat in gemeenschap van goederen is gehuwd, met als doel dat het kind een eigen woning koopt. Zonder clausule kan de partner van het kind bij een scheiding de helft van dat bedrag opeisen. Met clausule blijft het geld volledig aan het kind.

Wanneer is een uitsluitingsclausule bij een schenking nodig?

Beslisregel: begin erover zodra de schenking substantieel is

U bent niet verplicht een uitsluitingsclausule op te nemen. Toch is het verstandig zodra de schenking een aanzienlijk bedrag of een registergoed betreft en de begiftigde gehuwd is in gemeenschap van goederen. Vuistregel: als de schenker het geschonkene absoluut wil onttrekken aan de invloedssfeer van de partner, is een clausule de aangewezen weg.

Situaties waarin de clausule extra belangrijk is

Huwelijk in gemeenschap van goederen

Valt de begiftigde onder het wettelijk stelsel van gemeenschap (al dan niet beperkt), dan is een schenking zonder clausule direct gemeenschappelijk. De partner kan er bij echtscheiding aanspraak op maken. Schuldeisers van de partner kunnen zich eveneens op het goed verhalen. Een uitsluitingsclausule voorkomt die risico’s.

Samengestelde gezinnen

Ouders die een kind uit een eerdere relatie financieel willen ondersteunen, hebben vaak geen band met de nieuwe partner van dat kind. Zonder clausule profiteert die partner indirect mee. De clausule bewaakt dat het familiekapitaal niet onbedoeld overgaat naar een derde.

Beperkte gemeenschap van goederen (sinds 2018)

Sinds 2018 geldt de wettelijke beperkte gemeenschap: schenkingen blijven in beginsel privé. Toch is een clausule dan niet overbodig. Gebruikt de begiftigde tijdens het huwelijk gemeenschapsgeld voor de verbouwing van een geschonken woning, dan kunnen vergoedingsrechten ontstaan. De partner maakt zo alsnog aanspraak op een deel van de waardestijging. De clausule schept zekerheid en ondervangt dat soort vorderingen.

Veelgemaakte fout

Wie denkt dat de beperkte gemeenschap alle bescherming biedt, vergeet de vergoedingsrechten. Ook kan de partner een schenking in privé door latere afspraken alsnog “inbrengen” in de gemeenschap. De clausule blokkeert dat traject door de schenking juridisch onttrekbaar te maken.

Wat moet een schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule bevatten?

Een deugdelijke overeenkomst kent enkele onmisbare onderdelen. Onderstaande checklist toont wat er minimaal in thuishoort en wat optioneel is.

Onderdeel	Essentieel?	Toelichting
Personalia schenker en begiftigde	Ja	Volledige naam, adres, burgerservicenummer: onmiskenbare identificatie.
Omschrijving geschonkene	Ja	Precieze aanduiding: geldbedrag, roerende zaak of registergoed met kadastrale gegevens.
Uitsluitingsclausule	Ja	Heldere bepaling dat het goed buiten elke gemeenschap van goederen valt en of er vergoedingsrechten zijn.
Eventuele voorwaarden	Optioneel	Opschortend (bijv. pas na ontvangst hypotheekofferte) of ontbindend (bijv. als de woning binnen 10 jaar wordt verkocht).
Handtekening(en)	Ja	Bij onderhandse akte volstaan handtekeningen van beide partijen. Voor registergoederen is een notariële akte met notariële ondertekening verplicht.

Nota bene: voor een schenking van een onroerende zaak is volgens artikel 7:175 BW een notariële akte vereist; een onderhandse overeenkomst is nietig. Schakel daarom altijd een notaris in voor woningen of appartementsrechten.

Welke soorten uitsluitingsclausules zijn er?

Hard of zacht: de twee smaken

Juridisch bestaan er twee hoofdvormen. Beide houden het geschonkene tijdens het huwelijk buiten de gemeenschap, maar bij ontbinding van de gemeenschap (scheiding) lopen de gevolgen uiteen.

Criterium	Harde uitsluitingsclausule	Zachte uitsluitingsclausule
Werking tijdens huwelijk	Het goed blijft volledig privé.	Het goed blijft volledig privé.
Gevolgen bij echtscheiding	Partner kan nooit aanspraak maken op het goed of de waarde; geen vergoedingsrechten.	Partner kan een vergoedingsrecht inroepen voor de helft van investeringen uit gemeenschapsvermogen tijdens het huwelijk.
Vergoedingsrechten	Geen.	Wel: de gemeenschap krijgt een vordering op de begiftigde voor betaalde aflossingen of verbouwingen uit gezamenlijk vermogen.
Geschikt voor	Absolute bescherming, bijvoorbeeld bij schenkingen van ouders aan een kind in een (latere) huwelijk.	Situaties waarin de partner meebetaalt aan onderhoud of verbetering van het geschonken goed, zoals een gezamenlijk bewoonde woning.

Keuzehulp: hard of zacht?

Kies hard als de schenker 100% wil voorkomen dat de partner ooit meedeelt, ongeacht latere investeringen.
Kies zacht als het redelijk is dat de partner een vergoeding krijgt voor gemeenschappelijk gefinancierde verbeteringen. Overleg dit vooraf met een jurist; een verkeerde keuze kan later onbedoelde financiële consequenties hebben.

Voorbeeld uitsluitingsclausule schenking

Hard clausulevoorbeeld (direct uit de praktijk)

Een ouder schenkt € 50.000 aan een kind voor de aankoop van een woning en wil de partner volledig uitsluiten. De clausule kan dan als volgt luiden:

De schenker geeft € 50.000 aan de begiftigde, die dit aanvaardt, uitsluitend ter verwerving van een eigen woning. Partijen komen overeen dat dit bedrag en hetgeen ervoor in de plaats komt buiten elke huwelijksgemeenschap of andere gemeenschap van goederen blijft waarin de begiftigde is of zal huwen. De partner van de begiftigde kan nooit aanspraak maken op het geschonkene; vergoedingsrechten ten gunste van de gemeenschap ontstaan niet.

Dit is een harde clausule: de partner krijgt ook bij scheiding niets.

Zacht clausulevoorbeeld (met vergoedingsrecht)

Wenst u dat de partner wél kan meedelen in investeringen die tijdens het huwelijk uit gemeenschapsgeld zijn betaald, dan volstaat een zachte variant:

De schenker draagt € 50.000 over. Het bedrag blijft privé van de begiftigde. Indien tijdens het huwelijk gemeenschapsgeld wordt aangewend voor het onderhoud of de verbetering van de woning waarin het geschonkene is belegd, heeft de gemeenschap recht op vergoeding van de helft van die bestedingen.

Zo’n formulering sluit aan bij de wettelijke regels over vergoedingsrechten uit het huwelijksvermogensrecht en biedt balans.

Een modeltekst is altijd een vertrekpunt. Stem de bewoordingen af op de concrete schenking en laat de definitieve akte bij twijfel door een notaris of advocaat controleren.

Alternatieve instrumenten: samenlevingscontract of huwelijkse voorwaarden?

Naast een schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule bestaan er bredere vermogensregelingen. De keuze hangt af van de bescherming die u zoekt.

Instrument	Beschermingsbereik	Notaris nodig?	Kostenindicatie*	Geschikt voor
Uitsluitingsclausule in schenking	Eén specifiek goed of bedrag.	Alleen bij registergoed (woning) verplicht.	Onderhandse akte: geen notariskosten; notariële akte: circa € 500 – € 800.	Gerichte bescherming van een concrete schenking.
Huwelijkse voorwaarden (beperkte gemeenschap of koude uitsluiting)	Geheel eigen vermogen, ook toekomstige schenkingen, blijft privé.	Ja, notaris is verplicht.	Eénmalig notariskosten van circa € 600 – € 1.200, plus inschrijving huwelijksgoederenregister.	Structurele bescherming van al het vermogen van beide echtgenoten.
Samenlevingscontract	Regelt vermogen tussen ongehuwde partners zonder wettelijk stelsel.	Niet verplicht, maar vaak notarieel om bewijskracht.	Notarieel contract circa € 400 – € 800.	Partners die niet gehuwd zijn en hun onderlinge rechten willen vastleggen.

*Kosten 2026, afhankelijk van notariskantoor, inclusief btw. Actuele tarieven opvraagbaar.

Wanneer kiest u voor een uitsluitingsclausule in plaats van huwelijkse voorwaarden?

Alleen dat ene goed beschermen: als u enkel een schenking wilt vrijwaren en de rest van het vermogensregime ongemoeid wilt laten, volstaat een clausule.
Geen huwelijk of partnerschap (toekomst): de schenking kan ook aan een ongehuwd kind worden gedaan dat later gaat trouwen. Huwelijkse voorwaarden zijn dan niet aan de orde; de clausule werkt preventief.
Combinatie kan: huwelijkse voorwaarden geven het algemene kader, en een extra clausule in de schenkingsakte borgt een specifiek goed ook bij een latere wijziging van de voorwaarden.

Hoe stelt u een schenkingsovereenkomst met uitsluitingsclausule op?

Stappenplan met doorlooptijd

Stap	Actie	Doorlooptijd (indicatie)
1	Bepaal het geschonkene en de partijen. Noteer precies wat u schenkt (geld, auto, woning) en wie de schenker en begiftigde zijn.	–
2	Kies hard of zacht. Bespreek de voorkeur met de begiftigde en eventueel diens partner om verrassingen te voorkomen.	Enkele dagen
3	Stel de conceptovereenkomst op. Gebruik een betrouwbaar model of schakel een jurist in. Bij registergoederen is direct contact met een notaris nodig.	1-2 weken
4	Laat ondertekenen. Bij onderhandse akte tekenen beide partijen. Bij notariële akte passeert u de akte bij de notaris.	1 dag
5	Bewaar de getekende akte. Geef de begiftigde een gewaarmerkt afschrift. Bij een notariële akte volgt inschrijving in het openbaar register, wat extra bewijskracht biedt.	Direct na passeren

Veelgemaakte fout bij de totstandkoming

Een onderhandse akte voor een woningschenking is nietig. De notaris moet de levering en de schenkingsakte verlijden. De kosten voor de notaris bedragen gemiddeld circa 1,5% van de woningwaarde aan overdrachtsbelasting (bij schenkingen geldt vaak een vrijstelling) plus notarieel tarief. Verifieer actuele vrijstellingen bij de Belastingdienst.

Documentenchecklist

Geldig identiteitsbewijs van beide partijen
Bij registergoed: kadastrale gegevens
Eventueel huwelijksakte of partnerschapsakte
Eerdere huwelijkse voorwaarden (indien aanwezig)

Veelgestelde vragen (FAQ)

Is een uitsluitingsclausule nog nodig na de invoering van de beperkte gemeenschap van goederen?
Ja. De clausule behoudt zijn waarde: zonder blijft een schenking weliswaar privé, maar zodra gemeenschapsgeld wordt gebruikt voor de woning of het goed, kunnen vergoedingsrechten ontstaan. De clausule sluit die vorderingen uit of regelt ze expliciet. Bovendien voorkomt hij discussie over wat al dan niet in de gemeenschap valt.

Wat betekent schenken met uitsluitingsclausule?
Dat de schenker in de schenkingsovereenkomst vastlegt dat het geschonkene niet in een huwelijksgemeenschap of andere gemeenschap van goederen terechtkomt. Het goed blijft daarmee uitsluitend eigendom van de begiftigde, zonder rechten voor de partner.

Hoe ziet een uitsluitingsclausule eruit?
Vaak is het een korte, heldere alinea. Bijvoorbeeld: “Partijen komen overeen dat het geschonkene buiten elke gemeenschap van goederen blijft, zonder dat de partner daarop aanspraak kan maken.” De exacte tekst verschilt per model en kan hard of zacht worden geformuleerd.

Wat is het verschil tussen een harde en een zachte uitsluitingsclausule?
Bij een harde clausule kan de partner ook bij echtscheiding nooit enig recht op het geschonkene laten gelden. Bij een zachte clausule blijft het goed privé, maar kan de partner bij scheiding een vergoeding eisen voor de helft van de gemeenschappelijk gefinancierde investeringen. Zie de vergelijkingstabel eerder in het artikel.

Heeft de uitsluitingsclausule invloed op de schenkbelasting?
Nee, de clausule verandert niets aan de hoogte van de schenkbelasting. Het belastingvoordeel van een vrijstelling komt wel volledig ten goede aan de begiftigde, omdat de waarde niet via de gemeenschap deels bij de partner belandt. De jaarlijkse vrijstellingsbedragen voor 2026 (bijvoorbeeld voor ouder-kind schenkingen) vindt u op de site van de Belastingdienst.

Wat te doen als er problemen ontstaan?

Escalatieladder bij geschil

Als de partner het geschonkene claimt of de begiftigde de clausule schendt, liggen er vaak misverstanden aan ten grondslag. Volg deze volgorde:

Gesprek – Leg rustig uit wat de overeenkomst inhoudt en welke afspraken gemaakt zijn. Vaak volstaat een goed gesprek.
Schriftelijke sommatie – Levert overleg niets op, stuur dan een aangetekende brief waarin u verwijst naar de uitsluitingsclausule en nakoming eist. Geef een redelijke termijn.
Mediator of jurist inschakelen – Een neutrale partij kan de juridische positie verhelderen en helpt vaak een minnelijke oplossing vinden zonder de verhoudingen te beschadigen.
Gerechtelijke procedure – In het uiterste geval kunt u de overeenkomst laten afdwingen. De uitsluitingsclausule fungeert dan als stevig bewijsstuk. Kort geding is mogelijk bij spoedeisend belang, bijvoorbeeld bij dreigende verkoop van de woning.

Bewaar de originele overeenkomst en de ondertekende clausule altijd goed. In de praktijk wordt het geschil in de eerste drie stappen opgelost.