Porozumienie w sprawie rozwiązania umowy – wzór, definicja i porównanie z wypowiedzeniem [2026]

Porozumienie w sprawie rozwiązania umowy to dokument, w którym strony – na przykład pracodawca i pracownik, zleceniodawca i zleceniobiorca – składają zgodne oświadczenia woli o zakończeniu łączącego je stosunku prawnego z konkretną datą. To dwustronna czynność prawna, która wywołuje skutek rozwiązujący z chwilą wskazaną w porozumieniu (najczęściej od razu, chyba że strony ustalą inny moment). W przeciwieństwie do wypowiedzenia nie ma tu okresu wypowiedzenia – wystarczy konsens obu stron.

Z praktycznego punktu widzenia rozwiązanie za porozumieniem sprawdza się, gdy obu stronom zależy na szybkim i bezkonfliktowym zakończeniu współpracy. Pracownik, który znalazł nowe zatrudnienie i chce odejść natychmiast, a pracodawca nie ma zastrzeżeń, może podpisać porozumienie z datą rozwiązania następnego dnia – bez czekania na okres wypowiedzenia.

Najważniejsze fakty:

• Porozumienie wymaga zgody obu stron – to nie jest jednostronna decyzja.
• Dotyczy umów o pracę (art. 30 § 1 pkt 1 KP), zlecenia (art. 750 KC w zw. z art. 353¹ KC) i o dzieło (art. 627 KC).
• Rozwiązanie następuje z chwilą wskazaną w dokumencie, bez okresu wypowiedzenia.
• Forma pisemna jest wymagana dla umowy o pracę dla celów dowodowych (art. 30 § 3 KP); dla innych umów – zdecydowanie zalecana.
• Dokument może zawierać zrzeczenie się roszczeń i szczegółowe rozliczenie należności.
• Może być podstawą do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli przyczyna leży po stronie zakładu pracy.

Czym jest to porozumienie i kiedy się je stosuje?

Porozumienie rozwiązujące umowę to dwustronne oświadczenie woli stron – pracodawcy i pracownika, zleceniodawcy i zleceniobiorcy czy zamawiającego i przyjmującego zamówienie. Inicjatywa może wyjść od każdej ze stron, ale do skuteczności konieczna jest akceptacja drugiej. Dzięki temu unika się jednostronnego przymusu i daje możliwość polubownego zakończenia stosunku prawnego.

Scenariusz: Pracownica w ciąży nie chce już kontynuować zatrudnienia, a pracodawca nie ma podstaw do wypowiedzenia. Porozumienie – podpisane dobrowolnie przez obie strony – pozwala zakończyć umowę bez naruszania zakazów ochronnych.

Podstawa prawna i swoboda umów

Podstawa prawna zmienia się w zależności od rodzaju rozwiązywanej umowy, ale fundamentem wszystkich wariantów jest swoboda umów z art. 353¹ Kodeksu cywilnego: to strony decydują, jak ukształtować swój stosunek prawny, byle nie sprzeciwiało się to ustawie.

Umowa o pracę – art. 30 Kodeksu pracy

Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy „umowa o pracę rozwiązuje się na mocy porozumienia stron”. Przepis ten traktuje porozumienie jako samodzielny tryb rozwiązania obok wypowiedzenia i rozwiązania bez wypowiedzenia. Art. 30 § 3 KP nakazuje zachowanie formy pisemnej – potwierdzenie rozwiązania powinno być sporządzone na piśmie. Forma pisemna ma charakter dowodowy, a nie konstytutywny: ustne porozumienie też rozwiązuje umowę, ale udowodnienie jego treści i daty będzie znacznie trudniejsze.

Umowy cywilnoprawne – zlecenie, dzieło i inne

Przy umowie zlecenia stosujemy art. 750 KC w związku z art. 353¹ KC. Strony mogą w każdym czasie rozwiązać umowę za porozumieniem, chyba że sama umowa wprowadza ograniczenia. Podobnie przy umowie o dzieło – art. 627 KC nie reguluje wprost porozumienia, ale zasada swobody umów pozwala w każdej chwili zgodnie zakończyć współpracę.

Interpretacja źródłowa: Art. 30 § 1 pkt 1 KP mówi o rozwiązaniu „na mocy porozumienia stron”, nie definiując samego pojęcia. Dlatego w doktrynie przyjmuje się, że porozumienie jest umową rozwiązującą, a jego skutki można swobodnie kształtować – aż do wyłączenia okresu wypowiedzenia. To właśnie ta elastyczność odróżnia je od wypowiedzenia.

Rodzaje porozumień – od umowy o pracę po umowę najmu

Umowa o pracę

Najczęstszy przypadek. Porozumienie rozwiązujące umowę o pracę może być zawarte w każdym czasie – również w okresie ochronnym (ciąża, urlop wychowawczy), o ile pracownik wyraża na to dobrowolną zgodę. W dokumencie warto rozliczyć ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz wskazać przyczynę rozwiązania (pomocne dla zasiłku).

Umowa zlecenia

Strony to zleceniodawca i zleceniobiorca. Rozwiązanie jest możliwe w dowolnym momencie, bez okresu wypowiedzenia. W praktyce do porozumienia często dołącza się protokół zdawczo-odbiorczy wykonanych czynności i szczegółowe rozliczenie wynagrodzenia. Częsty błąd: kopiowanie wzoru z umowy o pracę bez uwzględnienia rozliczeń podatkowych i ubezpieczeniowych specyficznych dla zlecenia.

Umowa o dzieło

Zamawiający i przyjmujący zamówienie mogą zgodnie zakończyć umowę przed wykonaniem dzieła. Kluczowe jest rozliczenie kosztów poniesionych przez wykonawcę oraz wynagrodzenia za część już wykonaną. Warto w dokumencie wskazać, czy strony zwalniają się z dalszych świadczeń.

Umowa najmu lub dzierżawy

Oparta na art. 659 KC i następnych. Strony ustalają termin zakończenia najmu, rozliczają kaucję i stan przedmiotu najmu. Porozumienie często łączy się z protokołem zdawczo-odbiorczym lokalu.

Porozumienie wielostronne

W umowach konsorcjum czy spółki cywilnej porozumienie reguluje warunki zakończenia współpracy, rozliczenia solidarnych zobowiązań oraz rozdysponowanie majątkiem wspólnym.

Niezbędne elementy dokumentu rozwiązującego umowę

Solidne porozumienie, które zminimalizuje ryzyko późniejszych roszczeń, powinno zawierać kilka grup postanowień.

Dane formalne

• Data i miejsce sporządzenia – ważne dla ustalenia momentu złożenia oświadczeń woli.
• Oznaczenie stron: imię i nazwisko, adres, PESEL / NIP; w przypadku pracodawcy – dane rejestrowe (KRS, REGON).
• Wskazanie umowy, która ma być rozwiązana: data zawarcia, rodzaj, sygnatura (jeśli istnieje).

Oświadczenie o rozwiązaniu i data ustania stosunku

Wyraźne stwierdzenie woli rozwiązania umowy, np. „Strony zgodnie postanawiają rozwiązać umowę o pracę zawartą 01.02.2025 ze skutkiem na dzień 15.09.2026”. Data może być wcześniejsza niż dzień podpisania tylko wyjątkowo – powszechna praktyka odradza daty wsteczne, bo mogą rodzić komplikacje podatkowe i ubezpieczeniowe.

Postanowienia dodatkowe (warto je dodać)

• Rozliczenie wynagrodzenia oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (przy umowie o pracę).
• Klauzula zrzeczenia się dalszych roszczeń – by uniknąć późniejszych sporów sądowych.
• Zobowiązanie do wydania dokumentów (świadectwo pracy, PIT-11 – omówione dalej).
• Przy zleceniu i dziele: rozliczenie kosztów i wynagrodzenia za część wykonaną oraz protokół zdawczo-odbiorczy.
• Wskazanie przyczyny rozwiązania (nieobowiązkowe, ale pomocne dla zasiłku i ewentualnej odprawy).

Decyzyjna podpowiedź: Jeśli pracownik nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego, bezwzględnie uwzględnij w porozumieniu rozliczenie ekwiwalentu. Jego brak może skutkować roszczeniem o zapłatę po zakończeniu stosunku pracy.

Porozumienie w sprawie rozwiązania umowy a wypowiedzenie – porównanie w tabeli

Poniższe zestawienie pomaga zrozumieć kluczowe różnice prawne i praktyczne.

Ekspercka uwaga: Porozumienie można podpisać nawet wtedy, gdy już rozpoczął się bieg wypowiedzenia. Strony mogą w każdej chwili zmienić tryb zakończenia współpracy i ustalić inną datę – tym samym „dogadują się” co do szybszego rozstania, a wcześniejsze wypowiedzenie traci znaczenie.

Czy zawarcie porozumienia jest obowiązkowe?

Nie. Żaden przepis nie nakazuje sporządzania porozumienia. Strony mogą sięgnąć po jednostronne wypowiedzenie (jeśli jest dopuszczalne) albo – w przypadku umów cywilnoprawnych – odstąpić od umowy na zasadach przewidzianych w ustawie lub w samej umowie.

Porozumienie jest jednak zdecydowanie zalecane, gdy strony chcą:

• uniknąć sporu sądowego,
• pominąć okres wypowiedzenia,
• wyczerpująco uregulować wzajemne rozliczenia.

Dla umowy o pracę art. 30 § 3 KP i tak wymaga pisemnego potwierdzenia faktu rozwiązania – porozumienie doskonale spełnia tę funkcję. Stanowi też czytelny dowód dla urzędu pracy przy ubieganiu się o zasiłek.

Scenariusz z życia: W firmie dochodzi do konfliktu – pracownik nie chce zgodzić się na żadne warunki odejścia. Wtedy porozumienie odpada; pracodawca musi sięgnąć po wypowiedzenie, zachowując wymagane terminy i formę.

Sytuacje szczególne: ciąża, choroba, ochrona przedemerytalna

Pewne okoliczności wymagają szczególnej ostrożności podczas sporządzania porozumienia.

Ciąża i urlop macierzyński

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem jest dopuszczalne, jeżeli inicjatywa wypływa od pracownicy i jest w pełni dobrowolna. Częsty błąd: sugerowanie przez pracodawcę podpisania porozumienia w ciąży pod presją – może to zostać uznane za obejście zakazu wypowiedzenia (art. 177 KP) i skutkować przywróceniem do pracy. W treści dokumentu warto wyraźnie zaznaczyć, że porozumienie zawarto z inicjatywy pracownicy, bez przymusu.

Długotrwała choroba

Art. 53 KP pozwala pracodawcy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia po wyczerpaniu okresów zasiłkowych. Porozumienie może być korzystniejszą alternatywą – pracownik unika negatywnego wpisu o rozwiązaniu bez wypowiedzenia. Warto pamiętać, że jeżeli pracownik w dniu rozwiązania jest niezdolny do pracy, nadal może mu przysługiwać zasiłek chorobowy przez 14 dni po ustaniu zatrudnienia (art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Niepełnosprawność

Pracownik z orzeczeniem podlega szczególnej ochronie trwałości zatrudnienia. Porozumienie jest możliwe, ale zaleca się wcześniejszą konsultację z PIP-em lub organizacją reprezentującą osoby z niepełnosprawnościami – by uniknąć zarzutu obejścia przepisów.

Inne przypadki

• Urlop wychowawczy: porozumienie dopuszczalne, o ile jest dobrowolne.
• Okres wypowiedzenia: strony mogą w każdej chwili przejść na tryb porozumienia i skrócić bieg wypowiedzenia.
• Święta przesuwające terminy: rozwiązanie może przypadać w dzień ustawowo wolny od pracy – nie ma obowiązku przesuwania daty.

Co zrobić po podpisaniu porozumienia – obowiązki i terminy

Podpisanie porozumienia to dopiero pierwszy krok. Pracodawca (lub zleceniodawca) musi zrealizować szereg obowiązków formalnych.

Świadectwo pracy i dokumenty

Pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania umowy. Należy też przygotować PIT-11: jeżeli pracownik złoży wniosek, dokument wydaje się w terminie 14 dni od ustania zatrudnienia; w przeciwnym razie – do końca lutego następnego roku.

Wyrejestrowanie z ZUS i rozliczenia podatkowe

Pracodawca składa formularz ZUS ZWUA w terminie 7 dni od daty rozwiązania umowy, wyrejestrowując pracownika z ubezpieczeń. Równolegle wypłaca wynagrodzenie i ewentualny ekwiwalent za urlop.

Wypłata należności

Wszystkie kwoty wynikające z porozumienia – wynagrodzenie, ekwiwalent, odprawa – powinny być wypłacone najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy, chyba że strony ustaliły inny termin w dokumencie.

Poniższa tabela zbiera najważniejsze terminy.

Wzór dokumentu z przykładem wypełnienia

Dostępne są dwa warianty porozumienia w sprawie rozwiązania umowy:

• Szablon pusty – uniwersalny wzór w PDF i DOCX z polami do wypełnienia, zawierający wszystkie obligatoryjne i opcjonalne elementy (w tym klauzulę zrzeczenia się roszczeń).
• Wzór wypełniony – realistyczny przykład: pracodawca „Firma XYZ Sp. z o.o.” z siedzibą w Warszawie, pracownik Jan Kowalski, umowa o pracę z 01.03.2025, data rozwiązania 31.08.2026, rozliczenie ekwiwalentu za 5 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Przykład pokazuje, jak prawidłowo wypełnić wszystkie pola.

Pobierz gotowy dokument w formacie PDF lub DOCX, dostosuj dane do swojej sytuacji i wydrukuj do podpisu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Co jest lepsze – porozumienie stron czy wypowiedzenie? Porozumienie jest korzystniejsze, gdy zależy Ci na szybkim końcu bez okresu wypowiedzenia i masz zgodę drugiej strony. Wypowiedzenie wybierasz, gdy druga strona nie wyraża zgody – możesz je złożyć jednostronnie, ale musisz dotrzymać terminów i ewentualnych ograniczeń ochronnych.

2. Czym się różni porozumienie od wypowiedzenia? Porozumienie to umowa stron – potrzebna jest obopólna zgoda i nie ma okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie, które podlega terminom ustawowym i zakazom (np. w ciąży). Porozumienie można zawrzeć również w okresie ochronnym, o ile osoba chroniona dobrowolnie się na nie zdecyduje.

3. Jak powinno wyglądać rozwiązanie umowy za porozumieniem stron? Dokument powinien być pisemny, zawierać dane stron, wskazanie rozwiązującej umowy, datę zakończenia i podpisy. Warto dodać rozliczenie wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop oraz klauzulę zrzeczenia się roszczeń – to zabezpiecza obie strony przed przyszłymi sporami.

4. Czy po zwolnieniu za porozumieniem stron przysługuje zasiłek dla bezrobotnych? Tak, jeżeli rozwiązanie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy (np. likwidacja stanowiska) i zostało to właściwie udokumentowane w porozumieniu. W takiej sytuacji zasiłek przysługuje na takich samych zasadach jak przy wypowiedzeniu przez pracodawcę. Ponadto, jeśli przyczyna leży po stronie firmy, a pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, może pojawić się też obowiązek wypłaty odprawy pieniężnej.

5. Czy porozumienie można podpisać ustnie? Tak, prawo nie zabrania ustnego porozumienia. Jednak udowodnienie jego treści i daty bez formy pisemnej jest bardzo trudne. Dla umowy o pracę przepisy wymagają pisemnego potwierdzenia rozwiązania, dlatego dla bezpieczeństwa zawsze korzystaj z formy pisemnej.

6. Czy porozumienie może przewidywać datę wsteczną? Nie zaleca się ustalania daty wstecznej. Choć strony mogą technicznie wskazać datę wcześniejszą niż dzień podpisania, może to rodzić wątpliwości w ZUS i urzędzie skarbowym oraz komplikować rozliczenia składek i podatku. Lepiej ustalić datę bieżącą lub przyszłą.

7. Jak porozumienie rozwiązuje umowę zlecenia? Porozumienie rozwiązuje umowę zlecenia od razu, bez okresu wypowiedzenia. Warto w nim szczegółowo rozliczyć wynagrodzenie za czynności już wykonane i spisać protokół zdawczo-odbiorczy – pozwoli to uniknąć nieporozumień co do zakresu wykonanej pracy.

8. Czy w porozumieniu trzeba podawać przyczynę rozwiązania? Nie trzeba, ale warto – zwłaszcza jeżeli przyczyna leży po stronie pracodawcy. Ułatwia to uzyskanie zasiłku dla bezrobotnych i zabezpiecza przed ewentualnym sporem o podstawę rozwiązania stosunku pracy.

Jak podjąć decyzję: porozumienie czy wypowiedzenie? (drzewo decyzyjne)

Szybka ścieżka decyzyjna:

• Krok 1: Czy druga strona zgadza się na polubowne zakończenie?
  • TAK → idź do porozumienia.
  • NIE → konieczne będzie wypowiedzenie (o ile jest dopuszczalne).
• Krok 2: Czy zależy Ci na uniknięciu okresu wypowiedzenia?
  • TAK → porozumienie (dowolna data rozwiązania).
  • NIE → wypowiedzenie z zachowaniem okresu ustawowego.
• Krok 3: Czy pracownik jest pod szczególną ochroną (ciąża, urlop wychowawczy, przedemerytalny)?
  • TAK → porozumienie za zgodą chronionego; wypowiedzenie jest z reguły niedopuszczalne.
• Krok 4: Czy zależy Ci na zasiłku dla bezrobotnych?
  • TAK → upewnij się, że w porozumieniu wskazano przyczyny leżące po stronie zakładu pracy, lub skorzystaj z wypowiedzenia przez pracodawcę.

Schemat blokowy z tą samą logiką można pobrać razem ze wzorem porozumienia.